މާފަންނުކޮޅުގައި ހުންނަ ރެސްޓޯރަންޓެއްގައި އޮތް ކައިވެނީގެ ހަފްލާއަކަށް ލިބުނު ދަޢުވަތާ ގުޅިގެން އެ ކަމުގައި ބައިވެރިވުމަށްފަހު ރަހުމަތްތެރިޔަކާއެކު ފިނިކޮށްލުމަށާއި ވާހަކަދައްކާލުމަށް ރަސްފަންނުގައި އެއްރޭ ވަގުތުކޮޅަކަށް މަޑުކޮށްލީމެވެ. އެރޭ އެތަނުން ދަންނަ މީހަކާ ދިމާވެގެން އޭނާގެ ދަރިފުޅުގެ ކިޔެވުމުގެ ވާހަކަ އަހާލީމެވެ. އޭނާ ބުނާގޮތުން ދަރިފުޅުގެ ނަތީޖާ ދަށްވަނީއެވެ. ހައްތާ ދަށްވަނީއެވެ. މިފަހަރު ފާސްވެސްނުވީއެވެ. "ގޭގައި އެކުއްޖާގެ ފޮތްތައް ބަލާ ފިލާވަޅު ދަސްވި މިންވަރެއް ބަލަންތަ؟ ތިއީ ނުކިޔަވާ ހުރި މީހެއްވެސްނޫނެއްނުން" މިހެން އަހާލީމެވެ. އޭގެ ޖަވާބުގައި ވަރަށް ރުޅިއައިސްގެން ބުނީ މިފަދައިންނެވެ. "މަ ޖެހޭތަ އޭނަގެ ފޮތްތައް ބަލަން. މަ ދޯ އަދިވެސް އޭނައަށް ކިޔަވައިދޭންވީ؟ ދެން ސަރުކާރުން މުސާރަދީފައި ސްކޫލުގައި ކީއްކުރަން ތިބޭ ޓީޗަރުންނެއްތަ އެއީ؟ އެއީ އެމީހުން ކުރަންޖެހޭ ކަމެކޭ؟ މިއީ އެބޭފުޅާގެ ވިސްނުމެވެ.
މިއީ އެންމެ ބެލެނިވެރިއެއްގެ ވާހަކައެއްނޫނެވެ. ވަރަށް ގިނަ ބެލެނިވެރިންގެވެސް ވިސްނުންހުރިގޮތެވެ. ނަމަވެސް ސުވާލަކީ ދަރިވަރުންގެ ތައުލީމީ ކަންކަން މޮނީޓަރކޮށް ކިޔެވުމަށް ބާރުއެޅުމަކީ ހަމައެކަނި ޓީޗަރުންގެ ޒިންމާއެއްހެއްޔެވެ؟ ދަރިވަރުންގެ ކާމިޔާބު ހަމައެކަނި ގުޅިފައިވަނީ ޓީޗަރުން އެކުދިންނަށް އަޅާލާ މިންވަރެއްގެ މައްޗަށްހެއްޔެވެ؟ ތައުލީމީ ދާއިރާގައި މަސައްކަތްކުރާ މީހެއްގެ ހައިސިއްޔަތުން އަޅުގަނޑަށް މިކަން ގަބޫލުކުރަން ވަރަށް ދައްޗެވެ. އަދި މިހާތަނަށް ކުރެވުނު ތަޖުރިބާއާއި ދަސްވި ޢިލްމުންވެސް މިކަން ގަބޫލެއް ނުކުރެވެއެވެ.
އެތަކެއް ރިސާޗަރުންގެ ދިރާސާއިންވެސް ސާބިތުވެފައިވަނީ ސީދާގޮތުން ގޭގައި ދަރިންގެ ތައުލީމީ ކަންކަމާ އެކުދިންނަށް އެހީތެރިވެ އުޅުމަކީ އެކުދިންގެ ނަތީޖާ ރަނގަޅުވާނެކަމެއްކަމަށެވެ. އެމެރިކަން ސައިކޮލޮޖިކަލް އެސޯސިއޭޝަން (އޭ.ޕީ.އޭ) އިން ނެރޭ 'ސްކޫލް ސައިކޮލޮޖީ' ޖާނަލްގެ 34 ވަނަ ވޮލިޔުމްގެ 4 ވަނަ އަދަދުގައި ޝާއިޢުކޮށްފައިވާ ދިރާސާ ކަރުދާހެއްގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާގޮތުން ދަރިވަރުންގެ ތައުލީމީ ކާމިޔާބާއި ގޭގައި ބެލެނިވެރިންދޭ އެއްބާރުލުމާއި އެހީތެރިކަމާ ވަރަށް ބޮޑަށް ގުޅުން އެބަހުއްޓެވެ. ގޭގައި ދަރިވަރު ހޭދަކުރާ ވަގުތުގައި ސްކޫލުން ދޭ ފިލާވަޅުތައް މުޠާލިއާކުރުމާއި ފިލާވަޅުތައް ހެދުމުގައި ބެލެނިވެރިންގެ "ސަޕޯޓް" ދޭނަމަ ދަރިވަރުންގެ މޯޓިވޭޝަން މަތިވެ، ކިޔެވުމަށްޓަކާ ގަދައަޅާ މަސައްކަތްކުރުމުގެ ރޫޙު އެކުދިންގެ ކިބައިގާ ވަރުގަދަވާކަމަށްވެސް މި ދިރާސާއިން ހާމަވެފައިވެއެވެ.
އެފްރިކާގެ 4 ގައުމެއް (ގާނާ، ނައިޖީރިއާ، ކެންޔާ އަދި ސޯމާލިއާ) ގެ 205 ބެލެނިވެރިޔަކު ބައިވެރިކޮށްގެން 2018 ވަނަ އަހަރު ހެދި ދިރާސާއެއް 'މަލްޓިކަލްޗަރަލް ލަރނިންގ އެންޑް ޓީޗިންގ' ޖާނަލްގައި ޝާއިޢުކޮށްފައިވެއެވެ. މި ދިރާސާގެ ނަތީޖާއާ ކުރިން މި ބަޔާންކުރި ދިރާސާއާ ދާދިއެއްގޮތެވެ. އެހެނީ މި ދިރާސާއިންވެސް ދެއްކިގޮތުގައި ދަރިވަރުން ބުރަކޮށް މަސައްކަތްކުރުމާއި އެ ދަރިވަރުންނަށް ރަނގަޅު ނަތީޖާއެއް ނެރެވުމާވެސް ގުޅިފައިވަނީ ބެލެނިވެރިން އެދަރިންގެ ތައުލީމަށްދޭ އަހަމިއްޔަތުކަމެވެ. އަދި ގޭގައި ހޭދަކުރާ ވަގުތުތަކުގައި އެ ދަރިވަރުންނަށް ވާ އެހީތެރިކަމެވެ.
އެމެރިކާގެ މިނެސޯޓާގައި ހުންނަ ވަލްޑެން ޔުނިވަރސިޓީން 2014 ވަނަ އަހަރު ޝާއިޢުކުރި އެ ޔުނިވަރސިޓީގެ ދިރާސާއެއް މި މައުޟޫޢުއަށް ބިނާކޮށްފައިވެއެވެ. ގްރޭޑް 8 ގައި ތައުލީމު ހާސިލުކުރާ ދަރިވަރުންތަކެއްގެ ބެލެނިވެރިން ބައިވެރިކޮށްގެން ހެދި މި ދިރާސާގެ ނަތީޖާއާ ގުޅޭގޮތުން މުސައްނިފު ލިޔުއްވާފައިވެއެވެ. "ދަރިން ތުއްތު އިރުގައި ރީތި ހެދުން ގަތުމަށާއި އަގުބޮޑު ކުޅޭ އެއްޗެހި ހޯދުމަށް ބެލެނިވެރިން ވަރަށް އިސްކަންދެއެވެ. ރީތިކޮށް ފުނާއަޅާފައި އަގުބޮޑު ހެދުން ލެއްވުން އެއީ ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހޭ ކަމެއްގެ ގޮތުގައި ގިނަ ބެލެނިވެރިންނަށް އޮންނަނީ ހީވެފައެވެ. ޕްރީ-ސްކޫލާއި ޕްރައިމަރީގެ ފުރަތަމަ އަހަރުތަކުގައި ކުދިންގެ ފިލާވަޅުތަކާ ގުޅޭގޮތުން އާއްމުކޮށް ބެލެނިވެރިން ޓީޗަރުންނާ ސުވާލުކުރެއެވެ. ފިލާވަޅުތައް ވަރަށް ރަނގަޅަށް ބަލާހަދާނެއެވެ. އެކިއެކި މުބާރާތްތަކުން ވަނަ ހޯދުމަށް ގޭގައި އާދަޔާޚިލާފަށް ޕްރެކްޓިސްވެސް ކުރުވާނެއެވެ. ނަމަވެސް ކުއްޖާ ބޮޑުވާ ވަރަކަށް ބެލެނިވެރިންގެ ސަމާލުކަން ދަނީ ކުޑަވަމުންނެވެ. ޘާނަވީ މަރުހަލާއަކީ ކުއްޖާގެ ތައުލީމީ އެންމެ މުހިއްމު ދުވަސްވަރަށް ވީނަމަވެސް ބެލެނިވެރިންގެ ސަމާލުކަން ވަރަށް ކުޑައެވެ. އޯލެވެލް ނުވަތަ އޭލެވެލް އާ ހަމައަށް ކުދިން އަންނައިރު ކިޔެވުމުގެ ހުރިހާކަމެއް ޓީޗަރުންގެ ބޮލަށް ޖަހާލައިގެން ތިބޭ ބެލެނިވެރިން މިހާރު ވަރަށް ގިނައެވެ. މީގެ ނަތީޖާއަކީ ސްކޫލުން ކިޔަވައިދޭ ފިލާވަޅުތައް ގޭގައި މޮނީޓަރ ކުރާނެ ބަޔަކު ނެތުމުން ދަރިވަރުންގެ ފަރުވާކުޑަވުމެވެ. އަހަރެންގެ މި ދިރާސާއިން ސާބިތުވީ މިކަމެވެ. ބެލެނިވެރިންގެ އެއްބާރުލުން ލިބެގެން ގޭގައި ކިޔަވާ ކުދިންގެ ނަތީޖާ ރަނގަޅެވެ. ރަނގަޅު ނަތީޖާއެއް ހޯދުމަށް ބެލެނިވެރިންގެ ސްޕޯޓް އެ ދަރިވަރުންނަށް އިންތިހާއަށް ބޭނުންވެއެވެ."
ޗައިނާގެ ހައިނާން ޕްރޮވިންސްގެ 15 ޖޫނިއާ ހައިސްކޫލެއްގެ 4222 ދަރިވަރުން ބައިވެރިކޮށްގެން 2019 ވަނަ އަހަރު ހެދި ބޮޑު ދިރާސާއަކުންވެސް މިކަން އިތުރަށް ސާބިތުވެއެވެ. މި ދިރާސާއިންވެސް ދެއްކިގޮތުގައި ދަރިވަރުންގެ މުސްތަޤްބަލު އުޖާލާކުރުމަށް ބޭނުންނަމަ ބެލެނިވެރިން ބައެއް ކަންކަން ކުރުން "ލާޒިމެވެ". މިގޮތުން ސްކޫލުން ދޭ ފިލާވަޅުތަކާ ގުޅޭގޮތުން ކޮންމެ ދުވަހަކުވެސް ދަރިފުޅާ ސުވާލުކުރުމާއި، ހޯމްވޯކްތައް ސުޕަވައިޒްކުރުމާއި، ހޯމްވޯކް ބަރާބަރަށް ނިންމާކަން ޔަޤީންކުރުމާއި، ހޯމްވޯކުން ދަރިފުޅަށް އެނގުނު މިންވަރު ބެލެނިވެރިޔާ އަމިއްލައަށް ސުވާލުކޮށްގެން ވަޒަންކުރުމާއި، ރިވެތި ބަސްމަގު އިސްކޮށް ނަސޭހަތްދިނުމާއި، ވަކި ތަރުތީބަކުން ކިޔެވުމާއި ގޭގެ މަސައްކަތުގައި ދަރިފުޅު ޝާމިލުކުރުން ހިމެނެއެވެ.
ދެން އެންމެ ރަނގަޅެވެ. ރާއްޖޭގެ ހާލަކީ ފަހެ ކޮބައިބާއެވެ؟ ފާއިތުވި އަހަރުތަކުގައި ޘާނަވީ އަދި މަތީޘާނަވީ އިމްތިހާނުން މުޅި ރާއްޖެއިން އަދި މުޅި ދުނިޔެއިން އެއްވަނަ ހޯދި ބައެއް ދަރިވަރުންނާއި އެ ދަރިވަރުންގެ ބެލެނިވެރިންގެ އިންޓަވިއުތައް މިހާރުވެސް އޮންލައިން މީޑިއާތަކުގައި ޝާއިޢުކޮށްފައި އެހުރީއެވެ. ފެންނަން ހުރި އިންޓަވިއުތައް ކިޔައިލުމުންވެސް އަޅުގަނޑަށް ފާހަގަވި ކަމަކީ އެކުދިންނަށް އަރުތަ ޙާޞިލުވީ މައިންބަފައިންގެ ބޮޑު ދައުރަކާއެކުގައިކަމެވެ. އޯލެވެލް އިން އެއްވަނަ ހޯދި ދަރިވަރަކު މީޑިއާއަކަށް ދިން އިންޓަވިއުއެއްގައި ބުނެފައިވެއެވެ. "ސްކޫލުންދޭ ފިލާވަޅުތައް ކޮންމެ ދުވަހަކުވެސް މަންމަ ބަލާނެއެވެ. ފިލާވަޅު ދަސްކުރިކަން ޔަޤީންކުރުމަށް ގާތުގަގައި ބައިންދައިގެން ކިޔުއްވާނެއެވެ. އަބަދުވެސް ކިޔަވަނީ ވަކި ޝެޑިއުލެއް ތައްޔާރުކޮށްގެން އެ ޝެޑިއުލާ އެއްގޮތަށެވެ. ޝެޑިއުލާ އެއްގޮތަށް އަމަލުކުރޭތޯވެސް މަންމައާއި ބައްޕަ ބަލައެވެ. މިހެންކަމުން، މަންމައާއި ބައްޕަގެ އެހީތެރިކަން ގޭގައި އެވަރަށް ލިބޭތީ ވަރަށް އުފާވިއެވެ. ރަން ވަނަ ހޯދުމަށް އެންމެ ބޮޑަށް މޯޓިވޭޓްވީވެސް މަންމައާއި ބައްޕަގެ އެހީތެރިކަމެކެވެ."
ދަރިވަރުންގެ ތަޢުލީމުގައި މުދައްރިސުންނެކޭ އެއްގޮތަށް އެ ދަރިވަރުންގެ ބެލެނިވެރިންގެ ރޯލުވެސް ވަރަށް ބޮޑެވެ. ދަރިވަރުންގެ ތައުލީމީ ކާމިޔާބުތަކާއި ހަގީގަތުގައި ގުޅިފައިވާ އެންމެ މުހިއްމު ބަޔަކީ އެކުދިންގެ މައިންބަފައިންނެވެ. ދަރިވަރުންގެ ކިޔެވުމުގައި ގޭގައި މައިންބަފައިން އަދާކުރަންޖެހެނީ "ނުކިޔަވާނަމަ އަދަބުދޭ" ބައެއްގެ ރޯލެއްނޫނެވެ. އަދި ކިޔަވާށޭބުނެ ހަރުއަޑުން އިންޒާރުދޭ ބައެއްގެ ރޯލެއްވެސްނޫނެވެ. ނުވަތަ ދަރިވަރުކުރާ ކަންކަމަށް އެއްވެސް މިންވަރަކަށް އަޅާނުލާ ބައެއްގެ ރޯލެއްވެސްނޫނެވެ. ހަގީގަތުގައި ދަރިވަރުންގެ ކިޔެވުމުގެ އެންމެ މުހިއްމު ވަގުތުތަކަކީ ގޭގައި ހޭދަކުރާ ވަގުތޭ ބުންޏަސް ދޮގަކަށްނުވާނެއެވެ. އެހެނީ ޓީޗަރުން ސްކޫލުގައި ނަގައިދޭ ފިލާވަޅު ގޭގައި މުޠާލިއާ ނުކުރާނަމަ، ވަކިން ޚާއްޞަކޮށް ދުވަހީގޮތެއްގައި މުޠާލިއާ ނުކުރެވޭނަމަ، ފިލާވަޅު ނަގައިގަންނަން ދަރިވަރަށް ވަރަށް އުނދަގޫވާނެއެވެ. އެކަން ދަރިވަރުން ލައްވާ ގޭގައި ކުރުވަން ތިބީ މައިންބަފައިންނެވެ. ހަމައެކަނި އިންޓަނެޓް ގުޅާފައިވާ ކޮމްޕިއުޓަރަކާއި، ޓެބްލެޓެއް އަދި ސްމާޓް ފޯނެއް ދިނުމަށްފަހު ކިޔަވާށޭ ބުންޏަކަސް ދަރިން ނުކިޔަވާނެއެވެ. ވަރަށް ގިނަ ބެލެނިވެރިންގެ ނަޒަރުގައި ދަރިންނަށް އަޅައިލުމަކީ ނުވަތަ ލޯބި ދިނުމަކީ އަގުބޮޑު އެއްޗެހި ހޯދައިދިނުމެވެ. ކިޔެވުމުން "މޮނީޓަރ" ކުރުމެއްނެތެވެ. ނަމަވެސް ނަފްސާނީ ޢިލްމާއި ތަރުބަވީ ދާއިރާގެ މާހިރުންގެ ދިރާސާތަކާއި ނަޒަރިއްޔާތަކުގައި އާދޭސްކުރައްވާފައިވަނީ ބެލެނިވެރިން މިއަށްވުރެ "އެކްޓިވް" ރޯލެއް ގޭގައި އަދާކުރުމަށެވެ.
ގޭގައި ދަރިވަރުންނަށް ދޭންޖެހޭ އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ ސަބަބުން ނަފްސާނީގޮތުން އެ ދަރިވަރުންނަށް ވަރަށް ބޮޑު ހިންހަމަޖެހުމެއް ލިބެއެވެ. ނަފްސާނީ ޢިލްމުގެ މާހިރުން ވިދާޅުވާގޮތުންނަމަ ދަރިވަރުންގެ ބެލެނިވެރިން ގޭގައި ހިތްވަރާއެކު އެކުދިންނަށް ދޭ އިރުޝާދާއި އެހީތެރިމަކީ އެ ދަރިވަރުންނަށް ދެވޭ "އިމޯޝަނަލް ސަޕޯޓެކެވެ". ވަޒީފާއަދާކުރާ އޮފީހުގައި މުވައްޒަފުންގެ މަސައްކަތް ސުޕަވައިޒްކޮށް އެ މުވައްޒަފުންނަށް މަސައްކަތް ހަވާލުކޮށް، މަސައްކަތުގެ ރިޕޯރޓް ތައްޔާރުކޮށް، ފަރުވާ ކުޑަކުރާނަމަ ފިޔަވަޅުއަޅައި، ރަނގަޅަށް މަސައްކަތްކުރާ މުވައްޒަފުންނަށް ރިވޯޑް ދިނުމަކީ އާއްމުކޮށް އަހަރުމެން ކުރާ ކަމެކެވެ. އަހަރުމެންގެ ވަޒީފާއަށް މިވަރުގެ ބޮޑު ސަމާލުކަމެއް ދީގެން މަސައްކަތްކުރިނަމަވެސް އަމިއްލަ ދަރިންގެ މުސްތަޤްބަލު އުޖާލާކުރުމަށްވެސް ހަމަ މިފަދަ "މޮނިޓަރިންގ ރޯލެއް" ގޭގައި އަދާކުރަންޖެހޭކަން ވަރަށް ގިނަ ބެލެނިވެރިން ހަނދާންނުހުރެއެވެ.
ސްކޫލުގެ ޓައިމްޓޭބަލް އާންމުކޮށް އަތުރާލެވިފައި ހުންނަގޮތުން ކޮންމެ މާއްދާއަކަށްވެސް ލިބެނީ ވަރަށް ކުޑަ ވަގުތުކޮޅެކެވެ. އެ ކުޑަ ވަގުތުކޮޅުގެ ތެރޭގައި ކްލާހުގައި ތިބޭ 30 ކުދިންގެ އެންމެހައި ކަންކަން ބެލުމާއެކު ކިޔަވައިދޭ ޓީޗަރު އެ އަދާކުރަނީ ވަރަށް މަތިވެރި ޒިންމާއެކެވެ. ބައެއް ކުދިން ސްކޫލަށް އަންނަނީ ފިލާވަޅު ނަހަދައެވެ. އެއްކުއްޖަކު އަނެއްކުއްޖަކަށް އުނދަގޫކުރެއެވެ. ކްލާހުގައި އަޑުގަދަކުރެއެވެ. ފިލާވަޅަށް ސަމާލުކަމެއްނުދެއެވެ. މިއީ ޓީޗަރަކު ކޮންމެ ދުވަހަކުވެސް އާއްމުކޮށް ކުރިމަތިލާންޖެހޭ ކަންކަމެވެ. ތަފާތު މިޒާޖުގެ 30 ކުދިން ގޮވައިގެން އުޅެންޖެހުމަކީ ކުޑަކަމެއްނޫންކަން މިހާރު ގިނަ ބެލެނިވެރިންނަށް ތަޖުރިބާ ކުރެވޭނެއެވެ. ކޯވިޑް-19 އާ ގުޅިގެން ގޭގައި ފިލާވަޅުތައް މުރާޖަޢާކުރުމަށް / ފިލާވަޅު ހަދަން ޖެހުމުން އެންމެ ކުއްޖަކު ގޮވައިގެން އެކުއްޖާ ލައްވާ މަސައްކަތް ކުރުވަން އުޅޭ ހާލު އިހްސާސްވޭނޫންތޯއެވެ؟ ވީއިރު، ދަރިފުޅު ކިޔަވައި، ޢިލްމު އުނގެނެންއޮތް މާހައުލަކީ ހަމައެކަނި ސްކޫލްގެ 4 ފާރުން އެތެރެކަމަށް ވިސްނޭނަމަ އެކަން ހަގީގަތުގައިވެސް ބަދަލުކުރަންވެއްޖެއެވެ. ގޭގައި ދަރިފުޅަށް ބޭނުންވާ "އެކެޑެމިކް ސަޕޯޓް" ދޭނަމަ ސްކޫލް މާހައުލުގައި ހޭދަކުރާ ވަގުތުކޮޅުގައިވެސް ކިޔެވުމަށް ސަމާލުކަންދޭނެއެވެ.
އެޑިޓަރުގެ ނޯޓް:
އަޙްމަދު އަމީން މުޙައްމަދަކީ މަދަރުސީ ދައުރުންފެށިގެން ލިޔުންތެރިކަމާއި އަދަބީ ފަންނަށް ޚާއްޞަ ޝައުޤުވެރިކަމެއް ބަހައްޓަވާ ބޭފުޅެކެވެ. މެނޭޖްމަންޓްގެ ދާއިރާއިން ޗެކްރިޕަބްލިކްގެ މަސަރޭކް ޔުނިވަރސިޓީން މާސްޓަރސް ޑިގްރީ ވަނީ ހާސިލުކުރައްވާފައެވެ. މިހާރު ޚިދުމަތްކުރައްވަނީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ޔުނިވަރސިޓީގެ ޑިރެކްޓަރެއްގެ މަޤާމުގައެވެ. މީގެ އިތުރުން ޔުނިވަރސިޓީ/ކޮލެޖްތަކުގައި ވިޔަފާރިއާއި މެނޭޖްމަންޓްގެ ދާއިރާގެ ޑިގްރީ ކޯސްތަކުގައި ކިޔަވައިދެއްވުމާއި ޑިސަރޓޭޝަން ސުޕަވަޒަރެއްގެ ގޮތުގައިވެސް މަސައްކަތްކުރައްވައެވެ. ސްކޫލް ހިންގުމުގެ ދާއިރާގައިވެސް މީގެ ކުރިން މަސައްކަތްކުރައްވާފައިވެއެވެ.
advertisment
advertisment
advertisment